Steeds meer Finnen zijn geïnteresseerd in ecologische mode en duurzame keuzes op het gebied van kleding. Bedrijven die betrapt zijn op greenwashing worden geboycot en synthetische vezels worden vermeden. Hoe zichtbaar is ecologische mode in Finland? Dit is een van de vragen die we hebben gesteld aan Tiina Varrio, een ontwerpster die zich richt op ecologische mode.
Wanneer werd je je voor het eerst bewust van de milieudelicten in de modewereld?
Vroeger begon ik mijn studie om ambachtsman te worden en mijn vakmanschap te ontwikkelen, maar pas toen ik kledingontwerp studeerde aan de polytechnische school ontdekte ik de waarheid en begon ik dieper na te denken over mijn carrièrekeuzes.
Waarom wilde je ecologisch ontwerper worden?
Tijdens mijn studie maakte ik me veel zorgen over de milieuproblematiek in de kledingindustrie en ik heb lang nagedacht of ik wel deel wilde uitmaken van dit systeem. Misschien waren mijn twijfels over de onethische aspecten van de industrie groeipijnen, want nu voel ik me gemotiveerd om een brug te slaan tussen duurzaam ontwerpen en duurzaam consumeren.
Als ontwerper fungeer ik als buffer tussen de oorsprong van het product en de consument. Als ecologisch georiënteerd ontwerper streef ik ernaar om de houding ten opzichte van het consumeren van producten en de industrie die betrokken is bij de productie van kleding te veranderen in een milieuvriendelijkere manier van denken.
Gelukkig verandert de wereld van overdaad aan producten en consumptie naar een meer gematigde en duurzame manier van leven. Dit keerpunt biedt ook een belangrijke kans om als ecologisch georiënteerd ontwerper te werken.
Welke stoffen zijn je favorieten en waarom?
Ik werk het liefst met natuurlijke materialen omdat ze comfortabel zijn om te dragen. Uiteindelijk is het voor de gebruiker erg belangrijk hoe het kledingstuk aanvoelt wanneer het wordt gedragen. Dit is vaak de reden waarom oncomfortabele kleding in de kast blijft liggen of in de prullenbak of op de rommelmarkt belandt. Het is ook prettig om met natuurlijke materialen te werken.
Mijn nieuwe favoriete materiaal is hennep, dat uitstekende ecologische eigenschappen heeft met betrekking tot de hele productieketen. Helaas wordt hennep op dit moment onderbenut en ondergewaardeerd als textiel. Ik wil deze situatie veranderen met mijn eigen gedrag.
Wat vindt u van materialen die gemaakt zijn van kunststof (bijvoorbeeld gerecycled polyester)?
Naar mijn mening zouden alle polyesterproducten en kledingstukken van kunststof duurder moeten zijn, of beter nog, helemaal verboden. Er is al een voorstel gedaan om een milieubelasting op kleding van kunststof in te voeren, wat ik een goed idee vind.
Natuurlijk kan polyester op een acceptabele manier worden hergebruikt door middel van goed georganiseerde recycling, een gesloten kringloop en verwerking in fabrieken. Polyester is goed te recyclen zonder dat de vezels hun sterkte verliezen, omdat kunststof steeds opnieuw kan worden verwerkt. Polyester is een soort tweesnijdend zwaard: het heeft zijn nut in werkkleding omdat het goed bestand is tegen intensief gebruik. Bij het wassen geeft gerecycled polyester echter ook microplastics af, die zelfs met moderne technieken niet volledig uit het afvalwater kunnen worden gefilterd.
Zoals bij alle textiel en vezels is de essentiële vraag hoe lang het materiaal in de kringloop blijft. Vanuit dit perspectief is gerecycled polyester goed, zolang het product niet op de vuilstort terechtkomt en de recycling op een duurzame manier gebeurt. Bij recycling moet je rekening houden met het verbruik van water en energie, de hoeveelheid afval, het transport van de grondstof naar de fabriek en andere factoren die verband houden met logistiek.
Gerecycled polyester is slechts één voorbeeld van hoe deze zaken kunnen worden onderzocht en er zijn zowel goede als slechte kanten aan de keuze van elk materiaal.
Hoe is ecologische mode zichtbaar in Finland? Welke trends spelen hierbij een rol?
In de kledingindustrie ontstaan voortdurend nieuwe innovaties, bijvoorbeeld op het gebied van materiaalrecycling. De meeste Finse merken zijn ecologisch georiënteerd, een verheugende trend die al geruime tijd aan de gang is.
Nu ecologische mode echter steeds meer mainstream wordt, zijn er nieuwe twijfelachtige verschijnselen ontstaan. Zo biedt een groot kledingmerk een kortingsbon aan consumenten die gebruikte kleding naar de winkel brengen. Ik hoop dat consumenten hun ogen openhouden voor dit soort gedrag, dat er uiteindelijk alleen maar toe leidt dat je meer gaat kopen. Als je het product na gebruik gewoon naar de winkel kunt terugbrengen, wordt het dan niet moeilijker om je consumptiegedrag in twijfel te trekken?
Wat zijn jouw dromen of doelen op het gebied van ecologische mode?
Ik ben vastbesloten om consequent met henneptextiel te gaan werken. Het is mijn professionele droom om hennep een meer gangbare en gemakkelijker toegankelijke keuze te maken. Ik wil ook bijdragen aan het creëren van een nieuwe houding ten opzichte van consumptie. Duurzaam design is mijn belangrijkste leidraad.
Kunt u uw belangrijkste tips geven met betrekking tot ecologisch consumeren en de aanschaf van ecologische kleding?
1. Het materiaal of de herkomst van het product zijn niet de enige factoren die bepalen hoe ecologisch een product is, maar het is ook van belang hoe lang het product kan worden gebruikt. Biologische producten kunnen ook onecologisch zijn als ze na een korte gebruiksperiode op de vuilstort terechtkomen.
2. Door het kledingstuk op de juiste manier te wassen en indien nodig te repareren, wordt de gebruiksduur verlengd. Soms is het voldoende om het kledingstuk te luchten om het op te frissen. Een onderhemd van katoen beschermt bijvoorbeeld de bovenste laag tegen zweet en huidvet.
3. Volg je eigen stijl, niet de mode! "Mode vergaat, stijl blijft", zei Coco Chanel. Het belangrijkste wat je voor het milieu kunt doen, is fast fashion vermijden.
4. Je eigen ongebruikte kleding naar de rommelmarkt brengen is GEEN recycling. Het is beter om je garderobe zo samen te stellen dat de kledingstukken lang meegaan.
5. Ook ecologische kleding kan worden overgeconsumeerd. Koop alleen iets als je het nodig hebt. Een goede vuistregel is: koop minder, maar wel meer kwaliteit.
6. Moet je echt alles bezitten? Kunnen sommige trendy kledingstukken worden gehuurd, bijvoorbeeld voor een bruiloft of ander feest?
7. In veel plaatsen zijn kleermakerswinkels te vinden die je kleding kunnen aanpassen en repareren, indien nodig. Dit is ook een goede manier om lokale bedrijven te steunen.
8. Ecologische kleding wordt over de hele wereld geproduceerd, maar het transport van het product over lange afstanden kan het milieuvoordeel van het kledingstuk gemakkelijk tenietdoen. Overweeg of je hetzelfde product in Europa kunt vinden, bij voorkeur in je eigen land.
Duurzaam ontwerp tegen fast fashion
Varrio staat zeker niet alleen met haar ideologie.
Op 25 februari 2017 publiceerde de Finse krant Helsingin Sanomat een interview met Timo Rissanen, hoogleraar duurzaam ontwerp aan de Parsons School of Design in New York, waarin hij fast fashion en duurzaam ontwerp besprak. Rissanen hoopt dat ontwerpers de effecten van zijn werk zullen begrijpen, net zoals Varrio dat heeft gedaan.
"De geschiedenis van de mode is de geschiedenis van het produceren van afval."
Volgens Rissanen moeten synthetische materialen worden verboden en vervangen door hoogwaardige en duurzame textielsoorten.
“Duurzaam denken moet worden toegepast vanaf de teelt van de vezels tot de verwerking van het kledingafval. Nu zijn er in alle fasen problemen, en die zijn ernstig”, zegt Rissanen.
Rissanen hoopt dat de ecologische voedseltrend zich ook zal verspreiden naar de kledingindustrie, waar de herkomst van een kledingstuk, de ethiek van de productie en het traject dat het kledingstuk heeft afgelegd nog steeds bijna onmogelijk te achterhalen zijn.
“Gelukkig hebben we nu echt goede studenten. Ze dromen ervan om modeontwerpers te worden, maar ze willen ook de wereld veranderen”, vat Rissanen samen.
Aanvullende informatie:
- Tiina Varrio, emiliatiina@gmail.com
Bronnen:
“Against fast fashion”, Kaisa Viljanen Helsingin Sanomat. Gepubliceerd op 25 februari 2017 om 2 uur 's nachts. Bijgewerkt op 25 februari 2017 om 11:14 uur. https://www.hs.fi/elama/art-2000005102017.html