Heb je al eens insectenvoeding geproefd? Zo niet, zou je dat dan willen doen?
Insectenvoeding heeft de afgelopen jaren steeds meer belangstelling gekregen. Tot nu toe zijn insecten nog niet uitgegroeid tot een gangbare delicatesse, maar visionairs vermoeden dat het slechts een kwestie van tijd is voordat dat gebeurt. Insecten hebben echter het potentieel om een revolutie teweeg te brengen in de westerse eetcultuur en een oplossing te bieden voor de problemen van de huidige voedselproductie. De belangrijkste voordelen van insecten zijn dat ze ecologisch verantwoord geproduceerd worden en uitstekende voedingswaarden hebben. Kunnen insecten uiteindelijk een serieuze concurrent worden van vlees en plantaardige eiwitten?
Insecten als onderdeel van het menselijke dieet, nu en vroeger
Insecten maken al duizenden jaren deel uit van het menselijke dieet. Verschillende soorten insecten zijn een belangrijke bron van eiwitten en maken deel uit van het normale dieet, vooral in Oost- en Zuidoost-Azië, Afrika, sommige delen van Australië en Latijns-Amerika (Mexico en het Amazonegebied). Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) maken insecten tegenwoordig deel uit van het dieet van meer dan 2 miljard mensen. De FAO schat dat er wereldwijd ongeveer 1900 eetbare insectensoorten zijn.
In het Westen wordt het eten van insecten echter als primitief en walgelijk beschouwd en worden mensen die insecten eten als onbeschaafd gezien. Hoewel insecten bijvoorbeeld in het oude Griekenland werden gegeten, was er in het Westen geen noodzaak om insecten te eten omdat de landbouw zich ontwikkelde en vee werd gedomesticeerd. Naast de landbouw werden insecten waarschijnlijk ook meer gezien als een hinderlijke factor die de teelt en groei van voedsel verstoorde. Insecten werden ook in verband gebracht met vuil en ziekten. Dit alles heeft bijgedragen aan het beeld dat insecten vandaag de dag in de westerse cultuur hebben en waarom we niet gewend zijn om insecten als iets eetbaars te beschouwen.
Deze cultuurgebonden associaties met insecten zijn heel anders in Azië, Afrika, Australië en Latijns-Amerika. In deze gebieden werden insecten niet alleen gegeten omdat het nodig was, maar ook omdat ze als een delicatesse werden beschouwd. Om praktische redenen was het eten van insecten in de tropen ook gemakkelijker dan in gematigde klimaten (met uitzondering van China, Japan en Mexico). De insecten zijn groter in de tropen en komen ook in grotere groepen voor, waardoor ze gemakkelijker te vangen zijn. Bovendien zijn er in de tropen het hele jaar door verschillende insecten te vinden.
De productie en verkoop van insecten voor menselijke consumptie
In verschillende delen van de wereld gelden verschillende wettelijke benaderingen voor eetbare insecten. Ten eerste is in de Angelsaksische landen, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië, de invoer en verkoop van insecten toegestaan. Ten tweede worden insecten in niet-westerse landen vaak beschouwd als een normaal traditioneel voedingsmiddel en worden insecten zelden geëxporteerd of geïmporteerd. Ten derde is in de overige westerse landen, waaronder de EU, de verkoop van insectenvoeding aan bepaalde voorschriften onderworpen.
De productie en commercialisering van insecten als voedsel is nog niet in alle EU-landen toegestaan. Momenteel zijn bedrijven die insectenvoeding willen verkopen onderworpen aan de EU-verordening inzake nieuwe voedingsmiddelen die in 1997 is aangenomen. De wet schrijft voor dat alle voedingsmiddelen die vóór de inwerkingtreding van de wet niet "in significante mate voor menselijke consumptie" in Europa werden gebruikt, door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) moeten worden goedgekeurd voordat ze op de markt mogen worden gebracht. Daarom wachten de meeste EU-landen nog steeds op het definitieve groene licht van de EFSA om insectenproducten op de markt te brengen.
Sommige landen hebben echter een tolerante houding aangenomen ten opzichte van de verordening inzake nieuwe voedingsmiddelen. De productie en commercialisering van insecten als voedsel is toegestaan in Finland, Denemarken, Nederland, Oostenrijk en België. In Finland zijn er bijvoorbeeld al tientallen insectenkwekerijen in het hele land die meelwormen, huiskrekels, darlarven en buffalowormen kweken. De afgelopen jaren zijn er tal van start-ups opgericht om de mogelijkheden van insecten als voedingsmiddel te onderzoeken en voedingsmiddelen zoals krekeleiwitpoeder, krekelchocolade en insectenmeel op de markt te brengen. De insectenvoedingsindustrie bloeit in Finland, misschien als voorbode van de situatie in heel Europa over een paar jaar.
Naar verwachting zullen insectenvoedingsmiddelen misschien al later dit jaar definitief worden goedgekeurd in de hele EU. Op dit moment worden zes aanvragen behandeld. Deze hebben betrekking op hele of gemalen meelwormen, kleine meelwormen, sprinkhanen, krekels en krekels. De definitieve goedkeuring opent nieuwe mogelijkheden voor de massaproductie van insectenvoeding die in heel Europa verkocht kan worden.
Eetbare insecten zijn een ecologisch alternatief voor vlees.
Eetbare insecten worden gezien als een oplossing voor het voeden van de groeiende wereldbevolking. Naar schatting zal de totale wereldbevolking in 2050 9 miljard mensen tellen, wat een aanzienlijk conflict oplevert tussen voldoende voedselproductie en de bescherming van het milieu. De voortdurende klimaatverandering dwingt ons ook om nieuwe manieren te vinden om de vleesproductie te verminderen en andere alternatieven daarvoor te vinden. Het kweken van insecten is zeer ecologisch in vergelijking met de productie van andere eiwitbronnen, met name vlees: het kweken van insecten neemt veel minder ruimte in beslag dan het houden van vee of het verbouwen van gewassen, ze stoten veel minder broeikasgassen en ammoniak uit dan vee en ze hebben ook veel minder water en voer nodig. Insecten zijn een nog ecologischer optie dan gewassen, omdat ze veel minder ruimte innemen dan gecultiveerde planten.
Een ander positief aspect van insectenteelt is dat het vrij gemakkelijk kan worden gecombineerd met andere landbouwactiviteiten. Boerderijen kunnen de insecten kweken en ze vervolgens verkopen aan bedrijven voor verdere verwerking. Afval zoals etensresten kan ook worden gebruikt als voer voor de insecten, zodat insectenboerderijen ook afval verminderen en recyclen.
Aan de andere kant is de noodzaak om insecten te gaan eten in het Westen niet zo acuut als in de ontwikkelingslanden in Azië en Afrika, waar de behoefte aan meer eiwitten voor de groeiende bevolking nu reëel is. Plantaardige eiwitten beginnen in het Westen een sterke positie te verwerven als alternatief voor vlees en worden – althans voorlopig – gezien als een toegankelijker optie dan eetbare insecten. Over een paar jaar kan de situatie echter heel anders zijn; blijvende veranderingen gebeuren niet van de ene op de andere dag.
Het kweken van insecten wordt ook als ethischer beschouwd dan de veeteelt, hoewel dit een zeer subjectieve interpretatie is. Insecten worden geslacht door ze te bevriezen: de insecten gaan in winterslaap – wat voor hen een natuurlijke toestand is – waarna ze sterven. Het kweken van insecten roept bepaalde ethische vragen op, omdat het uiteindelijk gaat om het eten van levende wezens.
Insecten zijn een voedzame bron van eiwitten.
Een andere goede reden om insecten als voedingsbron te gebruiken, is het feit dat ze uitstekende voedingswaarden hebben: insecten bevatten veel eiwitten, goede vetzuren, vitamines, mineralen en vezels. De voedingswaarden variëren echter sterk, afhankelijk van de soort en de ontwikkelingsfase van het insect. Gemiddeld bestaat ongeveer 50 % van het gewicht van gedroogde insecten uit eiwitten. De vetzuursamenstelling van meelwormen is bijvoorbeeld vergelijkbaar met die van vis en krekels zijn rijk aan vitamine B12, dat niet uit een plantaardig dieet kan worden gehaald. Meelwormen en krekels bevatten ook een aanzienlijke hoeveelheid vitamine C en D.
Naast de indrukwekkende voedingswaarden vereist het gebruik van insecten als voedingsmiddel meer onderzoek, bijvoorbeeld naar mogelijke allergieën. De eiwitstructuur van insecten is vergelijkbaar met die van schaaldieren, dus mensen met een garnalenallergie kunnen bijvoorbeeld niet noodzakelijkerwijs ook insecten eten.
De smaak van insecten wordt omschreven als nootachtig of zelfs vergelijkbaar met de smaak van kip of garnalen. Als u benieuwd bent of deze beschrijvingen kloppen, bekijk dan ons assortiment insectenvoeding en probeer het zelf!
Bronnen:
FAO: Eetbare insecten – Toekomstperspectieven voor voedsel- en voederzekerheid
BBC: Kunnen insecten het wondervoedsel van de toekomst zijn?
The Guardian: Eetbare insecten worden goedgekeurd door de EU in 'doorbraakmoment'
Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO): Insecten voor voedsel en voeder