Een van de meest voorkomende auto-immuunziekten in Finland is de ontsteking van de schildklier, of Hashimoto-thyroïditis. Andere veel voorkomende auto-immuunziekten zijn reumatoïde artritis, coeliakie, psoriasis en diabetes type 1. Ook endometriose en de ziekte van Crohn, die vroeger als auto-immuunziekten werden beschouwd maar later van de lijst werden geschrapt, hebben vergelijkbare symptomen en veroorzaken een vergelijkbare ontstekingsreactie in het lichaam.
Er zijn drie factoren nodig om een auto-immuunziekte te veroorzaken:
- genetische aanleg
- een trigger uit de omgeving
- het lekkende-darmsyndroom
Het lekkende-darmsyndroom kan zelf tekorten aan vitamines en micronutriënten veroorzaken. Deze tekorten verergeren op hun beurt de symptomen van auto-immuunziekten.
Wat is het lekkende-darmsyndroom?
Een lekkende darm verwijst naar een situatie waarin de darm te doorlaatbaar is. Een gezonde darm laat alleen de voedingsstoffen uit volledig verteerd voedsel door. Een lekkende darm laat echter ook gedeeltelijk verteerd voedsel en bacteriën door naar de bloedbaan. Dit resulteert in een ontstekingsreactie waarbij het lichaam antistoffen tegen deze onbekende stoffen aanmaakt en tegelijkertijd ook zijn eigen gezonde cellen aanvalt.
Deze ontstekingsreactie veroorzaakt zowel maagklachten als huidsymptomen (onderzoek heeft aangetoond dat bijvoorbeeld acne verband houdt met dit soort ontstekingsreacties). Het veroorzaakt ook tekorten aan belangrijke voedingsstoffen, omdat de noodzakelijke voedingsstoffen niet worden opgenomen door de slijmvliezen van de lekkende darm, zelfs als uw voeding gezond was. Aan de andere kant kan een lekkende darm ook relatief asymptomatisch zijn.
Wat kan ik doen?
Naast het prioriteren van het welzijn van de darmen in uw dieet, moet u ook aandacht besteden aan voedingsmiddelen die ontstekingen in andere delen van het lichaam in stand houden. Dit betekent dat u bepaalde voedingsmiddelen permanent uit uw dieet moet schrappen en bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden totdat de darmen zijn genezen. Daarna kunnen de tijdelijk uit het dieet verwijderde voedingsmiddelen één voor één weer worden toegevoegd, mits ze geen extra symptomen veroorzaken.
Geschikte diëten voor de behandeling van het lekkende-darmsyndroom zijn bijvoorbeeld AIP, ook bekend als het Auto-immuun Protocol Dieet, of het FODMAP-dieet.
Als u lijdt aan het lekkende-darmsyndroom, moet u de volgende voedingsmiddelen vermijden:
- zuivel (caseïne)
- granen (vooral granen die gluten bevatten)
- suiker
- alcohol
- verwerkte vleeswaren
Naast een dieet is het bij het leaky gut-syndroom ook noodzakelijk om voldoende essentiële voedingsstoffen zoals vitamines en mineralen binnen te krijgen.
Vitamine D
Vitamine D is belangrijk voor iedereen, maar voldoende vitamine D binnenkrijgen is vooral cruciaal voor mensen die lijden aan auto-immuunziekten. Het is aangetoond dat vitamine D de opname van calcium en de hersenfuncties verbetert.
Het is goed om het vitamine D-gehalte te laten controleren met een bloedtest, bij voorkeur aan het einde van de zomer, wanneer het gehalte het hoogst is. Als het gehalte aan het einde van de zomer laag is of net binnen het referentiebereik valt, kan veilig worden aangenomen dat het gehalte ook tijdens de donkere wintermaanden niet het referentiebereik zal bereiken zonder een vitamine D-supplement.
Iemand die in Finland woont, haalt zijn dagelijkse vitamine D-inname voornamelijk uit zuivel, yoghurt, vis en margarine. Dit kan lastig worden als auto-immuunziekten worden behandeld met een dieet waarbij alle zuivel wordt geschrapt. Gelukkig is vette vis (bijvoorbeeld Baltische haring, makreel en zalm) ook een goede bron van vitamine D en is het goed om deze minstens drie keer per week te eten. In de herfst zijn er ook goede bronnen van vitamine D te vinden in het bos: trechtercantharellen en cantharellen bevatten veel vitamine D2.
Het innemen van een hoogwaardig vitamine D-supplement dat goed wordt opgenomen, is een goede manier om te zorgen voor voldoende vitamine D-inname, wat ook helpt om de conditie van de darmen en de huid op peil te houden. D3 wordt iets beter opgenomen dan de veganistische vitamine D2. Daarom wordt vitamine D3 aanbevolen wanneer het vitamine D-gehalte laag is.
Collageen
Collageen vormt 30% van alle eiwitten in het lichaam en 70% van de eiwitten in de huid. De eiwitproductie van het lichaam begint vanaf de leeftijd van 25 jaar af te nemen en op de leeftijd van 40 jaar stopt de productie bijna volledig. Dan is het goed om de eigen eiwitproductie van het lichaam te ondersteunen met vitamine C of om de inname van collageen te verzekeren met supplementen.
Bottenbouillon
Bottenbouillon is een echt superfood als het gaat om het genezen van de darmen. Het op de juiste manier bereiden kost echter tijd, zelfs meer dan 24 uur. Als dit te veel werk lijkt, zijn er gelukkig ook bottenbouillonsupplementen verkrijgbaar.
Naast collageen bevat bottenbouillon veel belangrijke voedingsstoffen, zoals magnesium, calcium, kalium en aminozuren. Deze ondersteunen allemaal de werking van de darmen en zijn ook goed voor het haar, de nagels, de gewrichten en de huid.
Als je de bottenbouillon zelf wilt bereiden, kun je het beste botten van biologische kip of rund gebruiken die zijn gekweekt volgens de richtlijnen voor biologische productie. De botten worden 24 uur lang gestoofd, waarbij alle goede voedingsstoffen in de bouillon oplossen. Bottenbouillon bevat ook glycine en proline, die bijdragen aan de genezing van wonden. Het uit de botten opgeloste collageen vormt gelatine, dat een beschermende laag in de darmen vormt en daardoor bij veel klachten helpt.
In mijn blog "Kotigourmeeta" heb ik een uitgebreid recept voor het bereiden van bottenbouillon gedeeld. Ik raad aan om de bottenbouillon in ijsblokjeszakjes te doen en deze in te vriezen. Zo kun je de bottenbouillon gemakkelijk dagelijks consumeren, hetzij in een warme drank, hetzij door de blokjes te gebruiken bij het koken. Volgens onderzoek verbetert bottenbouillon ook de slaapkwaliteit, dus het is goed om er 's avonds van te genieten.
Andere belangrijke voedingsstoffen
De opname van vitamine B12 en foliumzuur kan ook verstoord zijn bij mensen die bijvoorbeeld aan coeliakie lijden, dus het is ook goed om deze waarden te controleren met laboratoriumtests en indien nodig de inname ervan te verzekeren met supplementen.
Daarnaast speelt zink ook een belangrijke rol bij het herstel van de darmen. Onderzoek heeft aangetoond dat zink helpt bij de ziekte van Crohn. Ook is aangetoond dat zinktekort een rol speelt bij het ontstaan van schildklieraandoeningen.
Iemand die lijdt aan auto-immuunziekten moet niet alleen vertrouwen op de 'genezende krachten' van de westerse geneeskunde. Voeding speelt een grote rol in de gezondheid, maar aandacht voor voeding bij de behandeling van ziekten is in de westerse geneeskunde onbestaande. Ik ben gestopt met het gebruik van de corticosteroïden die voor psoriasis waren voorgeschreven toen ik mijn voeding veranderde en nu is mijn huid beter dan ooit.